ماهنامه هنر موسیقی، شماره 160، کارگاه عشق، استاد اسداله گهواره

بر اساس اسنادی که در شوش و تپه های بنی یونس موصل به دست آمده، قدمت ساز تنبور و نواختن آن به بیش از پنج هزار سال بر می گردد و می توان ردپای آن را در زمان و زندگی و آثار بزرگانی چون «باربد»، «بابک خرم الدین»، «اردشیر بابکان»، «فارابی»، «فردوسی»، «ابوعلی سینا»، «صفی الدین ارموی»، «عبدالقادر مراغه ای» و... یافت؛ اما درباره ی موسیقی تنبور و آنچه از مقامات عرفانی آن امروز نیز وجود دارد، باید به قرن دوم هجری اشاره کرد که «بهلول» توسط یاران (فرشتگانش) نوای حقیقت و آیین سپاسگزاری از معبود خود را با نوای تنبور سر می داد یا در قرن چهارم که «شاه خویشن [خوشین]» با سپاه نهصد نهصد معروفش تنبور و موسیقی اش را محوریت سازهای خود قرار داد یا زمان «سلطان اسحاق» در قرن هشتم که جمع آوری موسیقی و مقامات تنبور را جزو مأموریت اصلی یارانش قرار داد. (صفی زاده، ۱۳۶۱، صص ۱۵۲ و ۱۵۳) این روند در سده های مختلف همچنان ادامه داشته است؛ به طوری که در غرب ایران و بعضی از مناطق کردنشین ِ همجوارش هنوز طبق ه ن آیین ِ هزار سال پیش تر خود، به صورت دسته جمعی و با همراهی مقامات عرفانی تنبور ذکر و راز و نیاز به درگاه معبود